• آخرین بروز رسانی : 1400/07/04

آفرزیس

آفرزیس

 

 



آفرزیس یک فن‌آوری پزشکی است که در آن خون اهداکننده از طریق دستگاه مخصوص جداسازی می‌شود و یک یا چند جزء تشکیل دهنده خاص را جدا کرده و باقیمانده را به گردش خون باز می گرداند. سانتریفیوژ متداول‌ترین روش برای جداسازی اجزاء خون است. بسته به اجزاء استخراج شده، روش‌های اهدایی مختلفی در آفرزیس موجود است.

 

اهداء به روش آفرزیس:

اجزای تشکیل دهنده خون گرفته شده از یک اهدا کننده سالم را می توان در هنگام اهدای خون تقسیم کرد، در این صورت اجزای مورد نیاز جمع‌آوری شده و سایر اجزاء به اهدا کننده بازگردانده می شود.

 

روش‌های مختلف اهداء به روش آفرزیس:

 

1. پلاسمافرزیس:

این روش اهدایی شامل مراحل زیر است:

الف) جمع‌آوری خون کامل: مانند سایر روش‌های اهدای خون کامل انجام می‌شود.

ب) پلاسمای خون جدا می‌شود.

ج) سایر اجزای خون (مانند گلبول‌های قرمز و پلاکت‌ها) به بدن اهداکننده بازگردانده می‌شود.

پلاسمای جمع‌آوری شده ممکن است بصورت مستقیم به مراکز درمانی ارسال گردد و یا برای تولید داروهای مشتق از پلاسما مانند آلبومین، ایمونوگلوبولین‌ها و فاکتورهای انعقادی استفاده شود.

 

2. پلاکت‌فرزیس:

پلاکت‌فرزیس به فرآیند اختصاصی جمع‌آوری پلاکت‌ها اطلاق می‌شود. مانند پلاسمافرزیس، در این روش نیز خون کامل از طریق اهداکننده جمع‌آوری می‌شود، پلاکت‌ها جدا شده و مابقی اجزای خون (از جمله گلبول‌های قرمز) به بدن اهداکننده بازگردانده می‌شود.

پلاکت‌ها یکی از اجزا سلولی خون است که در لخته شدن خون نقش بسیار مهمی دارند. تزریق پلاکت می‌تواند یک روش درمانی نجات دهنده در پیشگیری یا درمان عوارض جدی ناشی از خونریزی و خونریزی در بیمارانی است که اختلالات کمی یا کیفی پلاکتی دارند.

شایع‌ترین کاربردهای درمانی تزریق پلاکت عبارتند از:

الف) شیمی درمانی به دلیل سرطان‌های خونی

ب) انواع نارسایی‌های مغز استخوان و پس از پیوند

ج) برخی اعمال جراحی مانند بای‌پس قلبی-ریوی

 

3. سایر موارد:

الف) اریتروسیتافرزیس: در این روش اهدایی نیز فقط گلبول‌های قرمز از خون کامل اهداکننده جدا می‌شود و سایر اجزای خون به بدن اهداکننده بازگزدانده می‌شود.

ب) لکوفرزیس: اهدای اختصاصی گلبول‌های سفید خون نیز مانند روش‌های آفرزیس قبلی می‌باشد.

ج) جمع‌آوری سلول‌های بنیادی در گردش خون محیطی نیز به روش آفرزیس انجام می‌شود.

 

اهداء به روش آفرزیس با استفاده از ست‌های یکبار مصرف انجام می شود ، بنابراین خطر آلودگی از طریق بازگشت خون به بدن اهداکننده وجود ندارد.

کاهش تعداد گلبول‌های سفید خون و غلظت آنتی‌بادی‌های خون بسیار جزیی است و تا به امروز عارضه جانبی در این خصوص شناخته نشده است.